Skip to content

IV- HAYVAN KESİMİNDE İSLÂMΠUSÛL

March 19, 2011

IV- HAYVAN KESİMİNDE İSLÂMÎ USÛL

Hz. Peygamber, “Hayvanı kestiğiniz zaman kesimi güzel yapınız.”  buyurmuştur. Hayvanın kesilmesinden maksat, pis olan kanını akıtıp, temiz kısmını pis kısmından ayırmaktır. Bu da her türlü keskin bir aletle gerçekleşebilir. Ayrıca kesim yemek borusu, nefes borusu ve şah damarlarını kesmekle tamam olur. Bunlardan en az üçünün kesilmesi de yeterlidir. İmam Şâfiî’ye göre yemek ve nefes boruları kesilince, kan damarları kesilme de hayvanın eti helal olur. Ancak Hanefilere göre bu durumda hayvanın kanı akıp boşalmayacağı için, pis kan ete karışmış olarak kalır ve kesim tamamlanmış olmaz. Koyun ve sığırın çene altından, deve cinsinin ise boynun göğüs tarafından kesilmesi sünnettir.  Hayvan kesilirken besmele çekilmesi, av hayvanı ise avlanma kurallarına uyulması gerekir. Ayette, “Onlar ayakları üzerinde dururken üzerlerine besmele çekiniz.”  buyurulur. Hz. Peygamber de, “Besmele ile başlanılmayan her önemli iş güdük kalır.”  buyurmuştur.Hanefilere göre besmele kasten terk edilmediği sürece Müslüman veya ehl-i kitaptan birisinin keseceği hayvanın eti yenir. Hanefiler bu konuda daha çok Mekke döneminde putlar adına kesilen hayvan yerine Allah’ın adı zikredilerek kesilecek hayvan etinin yenilmesini bildiren ayetlere  ve Hz. Peygamber’in her önemli işe besmele ile başlanmasını bildiren hadis ve uygulamalarına dayanırlar. Hz. Ali’den rivayet edildiğine göre, ehl-i kitaptan olan birisinin kestiği hayvanın eti yenir. Çünkü onlar, tek Allah’a inandıklarını iddia ederler. Diğer yandan Allahü Teâlâ onların kestiklerini mübah kılmıştır. Ayette şöyle buyurulur: “Kendilerine kitap verilenlerin yemeği size helal kılındı.” İmam Şâfiî’ye göre her önemli işte olduğu gibi hayvan keserken de besmele çekilmesi sünnet veya müstehap olmakla birlikte, besmele terk edilerek Müslüman veya ehl-i kitaptan birisinin keseceği hayvanın eti yenir. Av hayvanının durumu da böyledir.Dayandığı deliller şunlardır: Hayvan kesilirken besmele çekilmesini bildiren ayetlerdeki, “Üzerine Allah’ın adı anılmadan kesilen hayvan” ortak ifadesini,  yasak hayvanların sayıldığı dört ayette tekrarlanan “Allah’tan başkası adına kesilen”   ifadesiyle birlikte değerlendirmek gerekir. Buna göre Müslüman veya ehl-i kitaptan birisi bir hayvanı, Allah’tan başkası adına kesmedikçe, bu hayvanın eti Müslümana helal olur. Bu görüş İbn Ebî Leyla ve Evzâî gibi daha bazı kimselerden de rivayet edilmiştir.Bera İbn Âzib ve Ebû Hureyre’nin naklettiğine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:“Müslüman ister besmele çeksin ister çekmesin, Allah’ın adı üzere kesmiş olur.”  “Allah’ın adının zikri, her müslümanın kalbindedir.”  Bir kimse hayvanı keserken besmeleyi kasten terk etse bile, o sırada Allah’ın adının onun kalbinde oluşu, unutma durumuna göre daha açıktır. İbn Abbas’a besmelesiz kesilen hayvanın etinin yenilip yenilmeyeceği sorulmuş, o “Dininin besmelesi ona helal kılar.” cevabını vermiştir. Dinin besmele yerinde tutulmasında, besmelenin kasten terk edilmesi ile unutarak terk edilmesi arasında fark yoktur. Hz. Aişe şöyle demiştir: “Bedeviler bize et getirirlerdi. Biz onların besmele çekip çekmediklerini bilmezdik. Hz. Peygamber, ‘Siz yerken besmele çekin ve yeyin.’ buyurdu.” Eğer hayvan kesilirken besmele çekmek şart olsaydı, Hz. Peygamber durumları bilinmeyen bedevilerin getirdiği etin yenilmesini emretmezdi.Öte yandan asıl maksat olan yemede besmele çekmek farz değil menduptur. Yahudi ve Hıristiyanların kestiklerinin helal olması da buna delildir. Eğer besmele şart olsaydı, onların kestiklerinin helal olmaması gerekirdi. Çünkü onlar Allah’ın adını ansalar bile kendileri için tanrı edindikleri başka şeyleri kastederler.

Prof. dr. Hamdi Döndüren

From → Makaleler

Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: