Skip to content

Genetiği Değiştirilmiş Gıdalar

May 8, 2012
Yazar : Harun ŞİMŞEK / Sayı :4

Genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar ve bunlardan elde edilen enzim, aminoasit, vitamin ve renk maddeleri üretimi ve bunların gıda endüstrisinde kullanımı her yıl artmaktadır. Genetiği değiştirilmiş katkı maddelerinin kullanımı ülkelere göre değişiklik göstermektedir. 1990 yılında Portekiz, İrlanda, İngiltere, Danimarka ve ABD’de, 1997 yılında ise Almanya’da genetiği değiştirilmiş mikroorganizmadan üretilen kimozin enziminin peynir üretiminde kullanımına izin verildi. Genetiği değiştirilmiş peynir mayası günümüzde bir çok ülke tarafından kullanılmaktadır. ABD’de aspartam üretiminde kullanılan fenilalanin aminoasitinin büyük bölümü, genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar kullanılarak üretilmektedir. Avrupa’da ise bazı ülkelerde genetiği değiştirilmiş ekmek mayası unlu mamüllerin yapımında kullanılmaktadır.

Gıda katkı maddelerinin bazıları genetiği değiştirilmiş gıdalar veya mikroorganizmalar yardımıyla üretilebilmektedir. Mesela lesitin veya tokoferolün bir kısmı genetiği değiştirilmiş soya fasulyesinden elde edilebilir. Eğer lesitin (E 322) genetiği değiştirilmiş soya fasulyesinden üretilmişse bu katkı maddesinin yanına “genetiği değiştirilmiş soya fasulyesinden üretilmiştir” ifadesi yazılmak zorundadır.

Genetiği değiştirilmiş organizmalar kullanılarak üretilen gıda katkı maddelerinin hangisinin yazılıp yazılmayacağı konusunda Avrupa Birliği yasalarında bazı açıklıklar bulunmaktadır. Mesela katkı maddesi üreten bir bakteri genetiği değiştirilmiş bitkiden (mısır gibi) üretilen glikozla beslendiyse, elde edilen bu katkı maddesini tanımlarken genetikle ilgili herhangi bir ifade yazılma zorunluluğu yoktur.
Katkı maddeleri genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalardan üretildiyse bu yazılı olarak belirtilmelidir. Fakat genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar üretimin herhangi bir aşamasında yardım amacıyla üretime katkıda bulunduysa bunun yazılma zorunluluğu yoktur.

Genetiği değiştirilmiş gıdaların işaretlenmesi yasasına göre bir gıda ürününün   % 0,9`undan fazlasında genetiği değiştirilmiş organizmalar kullanıldıysa ambalajın üzerinde “genetiği değiştirilmiş organizmalardan elde edilmiştir” (alm. GVO- Gentechnisch veränderter Organismen), “genetiği değiştirilmiş katkı içermektedir” veya “genetiği değiştirilmiş soya fasulyesinden elde edilmiştir” gibi ifadeler yazılmalıdır.

Londra`daki King College 2008 yılında yaptığı araştırmada Almanya`daki süpermarketlerde genetiği değiştirilmiş gıdaların satılmadığını tesbit etmiştir. Çek Cumhuriyeti, Holanda, Estonya, İspanya ve İngiltere`de ise genetiği değiştirilmiş gıdalar satılmaktadır.

Genetiği değiştirilmiş ürünler en çok soyadan yapılan yemeklik yağ ve margarin, patlamış mısır, dondurulmuş balık, cips, kraker, mayonez ve çikolata gibi gıdalarda bulunmaktadır.

Yapılan araştırmada Çek Cumhuriyeti`nde 27, Holanda`da 18, Estonya`da 13, İspanya`da 6, İngiltere`de 3 ve Polonya`da 1 çeşit genetiği değiştirilmiş gıda satıldığı belirlenmiştir. Almanya`da ise sadece bazı Uzakdoğu Asyalılar’a ait dükkanlarda satılan bir kaç çeşit üründe genetiği değiştirilmiş gıdalar tesbit edilmiştir. İsveç, Slovenya ve Yunanistan`da genetiği değiştirilmiş gıdalar satılmamaktadır. Son oniki ayda Avrupa Birliği Ülkeleri`nde genetiği değiştirilmiş gıdaları satın alan tüketicilerin yarısının, aldığı ürünün genetiği değiştirilmiş olduğunu bilmediği tesbit edilmiştir. Bu da göstermektedir ki bazı tüketiciler etiketin üzerindeki bilgileri okumamaktadır.

Avrupa Birliği Ülkeleri`nde genetiği değiştirilmiş bitkilerden elde edilen yemle beslenen hayvanların ürettiği et, süt ve yumurtanın üzerinde açıklayıcı bir ifade yazma zorunluluğuda yoktur.

From → Uncategorized

Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: